فاصله میلگرد بستر در دیوارچینی چقدر است؟در پروژههای ساختمانی، افزایش مقاومت و دوام دیوارها در برابر نیروهای وارده، یکی از اصول اساسی طراحی و اجرا محسوب میشود. دیوارها علاوه بر نقش جداکننده، سهم مهمی در پایداری کلی سازه دارند و در برابر بارهای ثقلی، باد و زلزله باید عملکرد مناسبی از خود نشان دهند. به همین دلیل استفاده از میلگرد بستر به عنوان یک راهکار تقویتی در سالهای اخیر به طور گسترده مورد توجه مهندسان قرار گرفته است.
اما نکته مهم تنها استفاده از میلگرد بستر نیست؛ بلکه فاصله استاندارد میلگرد بستر در زمان اجرا اهمیت حیاتی دارد. فاصله زیاد باعث کاهش کارایی در برابر نیروهای جانبی میشود و فاصله کم نیز هزینههای اجرایی را افزایش میدهد.
در این مقاله از کارآهن، ضوابط فنی و آییننامهای فاصله میلگرد بستر در دیوارچینی را بررسی میکنیم و نکات اجرایی مهم را توضیح میدهیم. برای اطلاع از قیمت روز آهن میتوانید به سایت کارآهن مراجعه کنید یا با کارشناسان مجموعه به شماره ۶۷۱۴۵-۰۲۱ تماس بگیرید.
زمان خواندن: ۶ دقیقه
اصول کلی تعیین فاصله میلگرد بستر
تعیین فاصله مناسب میلگرد بستر باید بر اساس آییننامههای معتبر و شرایط واقعی پروژه انجام شود. مهمترین معیارها عبارتند از:
۱- الزامات آییننامهای
بر اساس استانداردهای بینالمللی مانند ACI و دستورالعملهای طراحی بنایی (ACI 530) و همچنین مقررات ملی ساختمان ایران، فاصله عمودی میلگرد بستر نباید بیش از ۴۰ سانتیمتر باشد (معادل هر چهار رج دیوارچینی). در شرایط خاص مانند دیوارهای بلندتر از ۳ متر، دیوارهای حائل و سازههای حساس این فاصله باید کاهش یابد.
۲- تاثیر ضخامت دیوار
ضخامت دیوار نقش مستقیم در تعیین فاصله میلگرد دار که عبارتند از:
- در دیوارهای نازک (نیمبلوکی یا آجری سبک)، فاصلهها باید کمتر انتخاب شوند.
- در دیوارهای ضخیمتر، امکان افزایش فاصله تا حد مجاز آییننامهای وجود دارد.
- کاهش فاصله در دیوارهای نازک به کنترل ترکهای احتمالی کمک میکند.
۳- شرایط لرزهای و بارهای جانبی
در مناطق زلزلهخیز یا دارای باد شدید:
- فاصله عمودی میلگرد بستر به حدود ۳۰ سانتیمتر کاهش مییابد.
- در برخی پروژهها حتی هر ۲ یا ۳ رج اجرا میشود.
- این موضوع باعث افزایش جذب انرژی و جلوگیری از شکست ترد دیوار خواهد شد.
فاصله عمودی میلگرد بستر چقدر است؟
فاصله میلگرد بستر در دیوارچینی چقدر است؟فاصله عمودی میلگرد بستر یکی از مهمترین پارامترهای طراحی دیوار بنایی مسلح است.
فاصله استاندارد در شرایط معمول عبارتند از:
- هر ۴ رج دیوارچینی
- حدود ۴۰ سانتیمتر
در دیوارهای بلند (بیش از ۳ متر) عبارتند از:
- کاهش فاصله به حدود ۳۰ سانتیمتر
در مناطق زلزله خیز عبارتند از:
- اجرا در هر ۲ یا ۳ رج
در مصالح سبک (هبلکس، لیکا و بلوک سبک) عبارتند از
- به دلیل مقاومت کمتر، توصیه میشود فاصله میلگردها کمتر در نظر گرفته شود تا عملکرد دیوار بهبود یابد.
فاصله افقی میلگرد بستر چگونه تعیین میشود؟
فاصله افقی در واقع به پیوستگی میلگرد در طول دیوار مربوط میشود.
اجرای ممتد در طول دیوار
میلگرد بستر باید در تمام طول دیوار بهصورت پیوسته اجرا شود. قطع شدن آن باعث تمرکز تنش و ایجاد ترک سازهای خواهد شد.
همپوشانی میلگردها
- اگر طول دیوار زیاد باشد یا نیاز به وصله وجود داشته باشد:
- حداقل همپوشانی باید ۳۰ سانتیمتر باشد
- یا معادل ۴۰ برابر قطر میلگرد
- این همپوشانی باعث حفظ یکپارچگی سازه میشود.
اجرای میلگرد بستر در نقاط بحرانی
فاصله میلگرد بستر در دیوارچینی چقدر است؛ به ویژه در مناطق بحرانی؟
۱- اطراف بازشوها (در و پنجره)
بازشوها نقاط تمرکز تنش هستند. در این نواحی:
- میلگرد باید در پایینترین رج بالای بازشو اجرا شود
- در بالاترین رج زیر بازشو نیز الزامی است
- فاصله در این قسمتها به ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر کاهش مییابد
- این کار از ایجاد ترکهای مورب جلوگیری میکند.
گوشهها و محل تقاطع دیوارها
در گوشهها باید قواعد زیر را دنبال کرد:
- میلگرد به صورت خم شده اجرا شود
- پیوستگی کامل بین دو دیوار برقرار گردد
- عدم رعایت این موضوع ممکن است باعث جداشدگی دیوارها شود.
پوشش ملات و جلوگیری از خوردگی
برای عملکرد صحیح میلگرد بستر، رعایت پوشش ملات ضروری است:
- حداقل پوشش ملات روی میلگرد: ۱۰ میلیمتر
- پوشش یکنواخت در تمام طول اجرا
- این موضوع علاوه بر جلوگیری از خوردگی، انتقال بهتر نیرو بین آجر و میلگرد را تضمین میکند.
تاثیر نوع مصالح بر فاصله میلگرد بستر
نوع بلوک یا آجر استفاده شده نقش تعیین کنندهای دارد که در جدول زیر مشاهده میکنید:
| نوع مصالح | فاصله پیشنهادی میلگرد بستر |
| آجر فشاری | تا ۴۰ سانتیمتر |
| بلوک سیمانی معمولی | ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر |
| لیکا یا هبلکس | هر ۲ یا ۳ رج |
| مصالح سبک نیاز به تقویت بیشتری دارند و باید فاصلهها کمتر در نظر گرفته شود. | |
ملاحظات اقتصادی در انتخاب فاصله
- هرچه فاصله میلگرد بستر کمتر باشد:
- مصرف میلگرد افزایش مییابد
- هزینه اجرا بالا میرود
- بنابراین انتخاب فاصله مناسب باید توازن بین ایمنی سازه و هزینه پروژه را حفظ کند. تصمیمگیری صرفاً بر اساس کاهش هزینه میتواند در آینده خسارات سنگینی ایجاد کند.
نکات طلایی در تنظیم فاصله میلگرد بستر
در ادامه بررسی فاصله میلگرد بستر در دیوارچینی، به نکات طلایی و مهم در این فاصله اشاره میکنیم:
- رعایت حداکثر فاصله ۴۰ سانتیمتر در شرایط عادی
- کاهش فاصله در مناطق زلزلهخیز
- اجرای میلگرد در اطراف بازشوها با تراکم بیشتر
- رعایت همپوشانی اصولی
- تامین پوشش ملات مناسب
- استفاده از اسپیسر و بست مناسب برای جلوگیری از جابجایی
کلام آخر
فاصله میلگرد بستر موضوعی صرفا اجرایی نیست بلکه بخشی از طراحی سازهای دیوار محسوب میشود. رعایت دقیق فاصله عمودی و افقی، اجرای صحیح در نقاط بحرانی و توجه به شرایط اقلیمی و نوع مصالح، تضمین کننده دوام و ایمنی دیوارهای بنایی خواهد بود. بی توجهی به این اصول میتواند منجر به ترک خوردگی، کاهش مقاومت و حتی تخریب دیوار در شرایط بارگذاری شدید شود. بنابراین پیشنهاد میکنیم تعیین فاصله میلگرد بستر همواره با نظر مهندس طراح و مطابق آییننامههای معتبر صورت بگیرد
سوالات متداول
فاصله استاندارد میلگرد بستر چند سانتیمتر است؟
در شرایط عادی، حداکثر فاصله عمودی ۴۰ سانتیمتر (هر چهار رج) در نظر گرفته میشود.
در مناطق زلزله خیز فاصله میلگرد بستر چقدر باید باشد؟
هر ۲ یا ۳ رج دیوارچینی اجرا میشود (حدود ۳۰ سانتیمتر یا کمتر).
همپوشانی میلگرد بستر چقدر است؟
حداقل ۳۰ سانتیمتر یا ۴۰ برابر قطر میلگرد باید روی هم قرار گیرند.
آیا اطراف پنجره و در نیاز به میلگرد بیشتر دارد؟
بله، در این نواحی فاصله باید کاهش یابد و میلگرد در بالا و پایین بازشو اجرا شود.
حداقل پوشش ملات روی میلگرد بستر چقدر است؟
حداقل ۱۰ میلیمتر پوشش ملات برای جلوگیری از خوردگی و انتقال مناسب نیرو الزامی است.