میلگرد جلدی یا میلگرد گونه یکی از اجزای مهم در آرماتوربندی سازههای بتنی است که برای کنترل ترکهای ناشی از تنشهای حرارتی، جمع شدگی و خمش در اعضای حجیم به کار میرود. در پروژههای سنگین مانند فونداسیون برجها، پلها و تیرهای عمیق، استفاده صحیح از این نوع آرماتور نقش تعیینکنندهای در دوام و عملکرد سازه دارد.
در این مقاله به صورت کامل بررسی میکنیم میلگرد جلدی چیست، در چه بخشهایی استفاده میشود، نحوه محاسبه آن چگونه است و چه تفاوتی با آرماتور طولی پیچشی دارد. برای اطلاع از قیمت روز آهن میتوانید به سایت کارآهن مراجعه کنید یا با کارشناسان مجموعه به شماره ۶۷۱۴۵-۰۲۱ تماس بگیرید.
زمان خواندن:
میلگرد جلدی چیست؟
میلگرد جلدی نوعی آرماتور تقویتی است که به طور معمول در نواحی جانبی تیرها، فونداسیونهای حجیم و المانهای بتنی با ضخامت زیاد قرار میگیرد. وظیفه اصلی آن عبارتند از:
- کنترل ترکهای ناشی از گرمای هیدراتاسیون سیمان
- کاهش عرض ترکهای سطحی
- افزایش مقاومت بتن در برابر تنشهای حرارتی و خمشی
- بهبود دوام بلندمدت سازه
در اعضای بتنی ضخیم، دمای داخل بتن هنگام گیرش افزایش مییابد و با سرد شدن، اختلاف دمای داخلی و سطحی ایجاد میشود. همین اختلاف دما میتواند ترکهای حرارتی ایجاد کند. میلگرد گونه با توزیع مناسب تنشها، از گسترش این ترکها جلوگیری بعمل میآورد.
محل قرارگیری میلگرد گونه در سازه
میلگرد جلدی به طور معمول در میانه ضخامت وجه جانبی عضو بتنی نصب میشود. بسته به طراحی سازه، میتواند بهصورت طولی یا عرضی اجرا شود.
مهمترین محلهای کاربرد این محصول عبارتند از:
۱- تیرهای عمیق
در تیرهایی که ارتفاع آنها زیاد است (به طور معمول بیش از ۹۰ سانتیمتر) و احتمال ترک در جان تیر افزایش مییابد. همچنین میلگرد جلدی در ناحیه میانی ارتفاع (تقریبا H/2) تعبیه میشود تا از ترکهای خمشی جلوگیری کند.
۲- تیرهای همبند
تیرهای همبند بین دیوارهای برشی قرار دارند و تحت نیروهای شدید قرار میگیرند. در این تیرها، علاوه بر آرماتور ضربدری، از میلگرد گونه برای کنترل ترکهای ناشی از تنش و تغییرات دمایی استفاده میشود.
۳- فونداسیونهای حجیم
در فونداسیونهایی با ضخامت بالا، استفاده از میلگرد جلدی ضروری است. در این سازهها حجم بتن زیاد بوده و گرمای ناشی از واکنش سیمان میتواند باعث ایجاد ترک شود.
۴- قطعات بتنی پیشساخته ضخیم
در قطعات پیش ساخته با ضخامت بالا نیز برای افزایش دوام و جلوگیری از ترکهای انتقالی از میلگرد گونه استفاده میشود.
ضوابط اجرایی میلگرد جلدی
بر اساس اصول اجرایی رایج، ضوابط اجرایی میلگرد گونه عبارتند از:
- حداقل قطر میلگرد جلدی: ۱۰ میلیمتر
- حداقل فاصله میلگردها: ۲۰۰ میلیمتر
- حداکثر فاصله میلگردها: ۳۵۰ میلیمتر
- هرچه قطر میلگرد بیشتر باشد، امکان افزایش فاصله وجود دارد.
- استفاده از میلگرد آجدار معمولی برای این منظور رایج است و در صورت نیاز خمکاری برای پوشش بهتر وجوه انجام میشود.
فرمول محاسبه میلگرد جلدی در شالودههای حجیم
برای محاسبه سطح مقطع مورد نیاز آرماتور جلدی از فرمول زیر استفاده کنید:
𝐴𝑏=(۱.۶×𝑑𝑐×𝑠)/۱۰۰Ab=(1.6×dc×s)/100
پارامترهای فرمول:
- Ab= سطح مقطع میلگرد جلدی (میلیمتر مربع)
- dc= فاصله مرکز میلگرد جلدی تا نزدیکترین سطح بتن (میلیمتر)
- s= فاصله مرکز به مرکز میلگردهای گونه (میلیمتر)
- تمامی مقادیر باید بر حسب میلیمتر در نظر گرفته شوند.
تفاوت میلگرد جلدی و آرماتور طولی پیچشی
در بسیاری از پروژهها این دو با هم اشتباه گرفته میشوند، اما عملکرد آنها متفاوت است.
| ویژگی | میلگرد جلدی (گونه) | آرماتور طولی پیچشی |
| هدف اصلی | کنترل ترکهای حرارتی و خمشی | مقابله با نیروی پیچشی |
| محل کاربرد | تیرهای عمیق و فونداسیون حجیم | تیرهای تحت پیچش |
| نوع تنش | حرارتی و خمشی | پیچشی |
| مثال کاربرد | تیر با ارتفاع زیاد | تیر متصل به دال بتنی |
| آرماتور طولی پیچشی در تیرهایی استفاده میشود که تحت لنگر پیچشی قرار دارند؛ در حالی که میلگرد گونه برای جلوگیری از ترکهای ناشی از تغییرات دما و خمش جانبی کاربرد دارد. | ||
نقش میلگرد جلدی در افزایش دوام بتن
در سازههای حجیم، ترکهای اولیه ممکن است سطحی باشند اما با گذشت زمان گسترش پیدا کنند. این موضوع باعث نفوذ رطوبت، خوردگی میلگرد و کاهش عمر سازه میشود.
استفاده صحیح از میلگرد جلدی باعث میشود:
- عرض ترکها محدود شود
- توزیع تنش یکنواخت تر شود
- دوام سازه افزایش یابد
- هزینه تعمیرات در آینده کاهش یابد
- در واقع میلگرد گونه بیشتر نقش کنترل ترک دارد تا افزایش مستقیم ظرفیت باربری.
تاثیر سایز میلگرد بر قیمت میلگرد جلدی
قیمت میلگرد جلدی به عوامل زیر وابسته است:
- سایز میلگرد (به طور معمول ۱۰ به بالا)
- وزن مصرفی در پروژه
- قیمت روز میلگرد
- برند و کارخانه تولیدکننده
- در پروژههای فونداسیون حجیم، حجم مصرفی بالا بوده و بنابراین برآورد دقیق پیش از اجرا اهمیت زیادی دارد.
کلام آخر
میلگرد جلدی یا میلگرد گونه یکی از اجزای کلیدی در سازههای بتنی حجیم و تیرهای مرتفع است که با هدف کنترل ترکهای حرارتی و خمشی استفاده میشود. این نوع آرماتور اگرچه به صورت مستقیم ظرفیت باربری را افزایش نمیدهد، اما نقش حیاتی در دوام، پایداری و جلوگیری از آسیبهای بلندمدت سازه دارد. رعایت فاصله، قطر مناسب و محاسبه اصولی آن مطابق ضوابط مهندسی، تضمینکننده عملکرد صحیح این سیستم تقویتی خواهد بود.
سوالات متداول
۱- میلگرد جلدی در چه سازههایی الزامی است؟
در فونداسیونهای حجیم، تیرهای عمیق و اعضای بتنی با ضخامت بیش از ۹۰ سانتیمتر توصیه یا الزامی است.
۲- حداقل سایز میلگرد گونه چقدر است؟
به طور معمول سایز ۱۰ میلیمتر به عنوان حداقل قطر در نظر گرفته میشود.
۳- آیا میلگرد جلدی همان میلگرد پیچشی است؟
خیر. میلگرد جلدی برای کنترل ترکهای حرارتی و خمشی استفاده میشود؛ در حالی که میلگرد پیچشی برای مقابله با نیروی پیچشی طراحی شده است.
۴- فاصله استاندارد میلگرد جلدی چقدر است؟
حداقل ۲۰۰ میلیمتر و حداکثر ۳۵۰ میلیمتر بسته به طراحی سازه.
۵- آیا در همه فونداسیونها نیاز به میلگرد جلدی وجود دارد؟
خیر. بیشتر در فونداسیونهای حجیم و ضخیم استفاده میشود که احتمال ترک حرارتی در آنها بالاست.