سیم بکسل یکی از ابزارهای اساسی در صنایع مختلف است که برای جابجایی و بلند کردن اجسام سنگین مورد استفاده قرار میگیرد. این طناب فلزی از ترکیب مفتولهای فلزی که به دور یک هسته مرکزی پیچیده شدهاند، ساخته میشود و بسته به کاربرد، ویژگیهای متفاوتی دارد.
در این مقاله از کارآهن به بررسی دقیق این ابزار، اجزای تشکیلدهنده آن، انواع مختلف آن و نحوه استفاده در صنایع گوناگون میپردازیم. برای اطلاع از قیمت روز آهن میتوانید به سایت کارآهن مراجعه کنید یا با کارشناسان مجموعه به شماره ۶۷۱۴۵-۰۲۱ تماس بگیرید.
زمان خواندن: ۷ دقیقه
سیم بکسل چیست؟
سیم بکسل یک نوع طناب فلزی است که از مجموعهای از مفتولهای فلزی که به صورت مارپیچ به دور یک هسته مرکزی پیچیده شدهاند، تشکیل شده است. این ابزار عمدتاا برای حمل و جابجایی اجسام سنگین در صنایع مختلف به کار میرود. نخستین بار یک مهندس آلمانی این اختراع را به منظور استفاده در بالابرهای معدن ایجاد کرد تا جایگزینی برای زنجیر و طنابهای سنتی باشد. این ابتکار به مرور زمان با توسعه و استانداردسازیهای مختلف به ابزاری پرکاربرد در صنعت تبدیل شد.
سیم بکسل از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
سیم بکسل از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
- مفتول: سیمهایی است که به دور هم پیچیده شده و استرند را میسازند.
- استرند: استرندها در چند رشته به دور مغزی تابیده میشوند.
- مغزی یا هسته: بخشی است که طناب دور آن قرار میگیرند؛ جنس آن میتواند فولادی یا کنفی باشد. نمونههای کنفی، انعطاف بیشتر و نمونههای فولادی استحکام بیشتری دارند.
سایز سیم بکسل
قدرت تحمل این محصول در برابر فشار، سایش و خم شدن به سایز آن بستگی دارد؛ سایز این قطعه از روی اندازهگیری قطر آن بدست میآید. قیمت سیم بکسل فولادی بهعنوان یکی از انواع این مقطع باعث شده تا بیشتر مورد استقبال خریداران قرار بگیرد.
قطر سیم بکسل
برای اندازهگیری قطر این طناب فلزی از کولیس استفاده میکنند؛ برای محاسبه دقیقتر، در چهار نقطه متفاوت از بخشی با حداقل یک متر طول، اندازهگیری انجام و میانگین ۴ عدد در نظر گرفته میشود. دو نقطه قرارگرفته در کولیس باید بیشترین فاصله را داشته باشند.
انواع سیم بکسل
این محصول بر اساس کاربرد دستهبندی زیر را شامل میشود:
۱- آسانسوری
کاربرد اصلی آن در آسانسورها برای ارتباط میان کابین و وزنه تعادل است و نیروی محرکه موتور آسانسور را به کابین منتقل میکند. مغزی این محصول از جنس کنفی یا الیاف مصنوعی است که سبب انعطافپذیری آن میشود؛ این قطعه باید هرچند وقت در آسانسورها توسط متخصصان بررسی شود تا در صورت مشاهده مشکلاتی چون پارگی یا ساییدگی تعویض شود. قیمت سیم بکسل آسانسوری به سایز آن بستگی دارد.
۲- فولادی
بهخاطر هسته فولادی، انعطاف آن کمتر است اما استحکام بسیار بالایی دارد؛ حداقل مقاومت کششی این محصول ۱۵۶۰ نیوتن بر متر مربع است که با حداکثر میزان در نوع استیل برابری میکند.
۳- نتاب
هسته آن از جنس فولاد و گاهی استیل با بافت ریز بوده و در مقابل پیچش و تابیده شدن مقاوم است. به این خاطر اغلب در جرثقیلهای ثابت ساختمانی استفاده میشود و برای حمل عمودی مناسب است. نتاب تک لا و چندلا از انواع آن است و به خاطر براق بودن به نام پوست ماری شناخته میشود. اطلاع از قیمت سیم بکسل نتاب، برای فعالین صنعت خودرو و جرثقیل اهمیت بالایی دارد.
۴- استیل
ویژگی مهم آن مقاومت در برابر زنگ زدگی است و در محیطهای مرطوب مانند صنایع دریایی و کشتیرانی کاربرد دارد؛ رنگ این قطعه نقرهای مایل به زرد است و در برابر حرارت مقاوم است. یک نوع آن دارای خاصیت آهنربایی بوده و نوع دیگر فاقد این خاصیت است؛ همچنین، بخاطر اینکه نور را انعکاس نمیدهد کار کردن با آن آسانتر است و قیمت سیم بکسل استیل به دلیل جنس آن، بیشتر از سایر انواع آن است.
۵- افشان
این نوع سیم بکسل از موارد پر مصرف در کشور است. برای استفاده در صنایع سنگین مناسب نیست و بهطورمعمول در وسایل ورزشی، ترمز موتورها، بالابرهای کوچک و ماشینسازی کاربرد دارد. قیمت سیم بکسل افشان نسبت به سایر انواع آن مناسبتر است.
۶- روکش دار
این نوع، روکشی از جنس PVC روی لایه فولادی دارد. گمان میشود که این روکش میتواند باعث ضد زنگ شدن قطعه شود اما اینطور نیست. کاربرد اصلی روکش برای محافظت از تماس قطعه با سطوح دیگر یا بدن انسان برای جلوگیری از آسیب (به طور مثال در وسایل بدنسازی) است. البته این روکش تا حدی در مقابل رطوبت و تابش خورشید نقش محافظتی دارد و جنس روکش در قیمت سیم بکسل روکش دار اثرگذار دارد.
۷- هفتلا
هسته این قطعه از هفت لایه کنف تشکیل شده و دارای انعطافی بیشتری از سایر محصولات است. به خاطر مناسب بودن قیمت سیم بکسل هفتلا، این محصول طرفداران زیادی دارد و کاربردهای آن بیشتر در بالابرها، آسانسور و جرثقیل درنظر گرفته میشود.
انواع بافت و تاب سیم بکسل
جهت تابیدن مفتولها به دور هم میتواند چپگرد یا راستگرد باشد؛ همچنین استرندها نیز به همین شکل در دو جهت میتوانند به دور هسته پیچیده شوند. باتوجه به این موارد، نوع طناب فولادی متفاوت خواهد بود:
- تاب لنگ یا یک طرفه: در این نوع، جهت تاب مفتولها و رشتهها به دور هسته یکسان است. امکان باز شدن و گره خوردن آن خیلی بیشتر است و در مواردی استفاده میشود که هر دو انتهای سیم بکسل کنترل شده باشد. مقاومت آن در برابر سایش از نوع دو طرفه بیشتر است.
- تاب معمولی یا دو طرفه: جهت تابیده شدن مفتولها مخالف جهت پیچیده شدن رشتهها است. مقاومت این نوع در برابر تغییر شکل دادن و باز شدن بیشتر است ولی نسبت به تاب لنگ انعطاف کمتری دارد.
- ترکیبی یا متناوب: این نوع ترکیبی از تاب یک طرفه و معمولی است.
نحوه بافت هم در این محصول انواع مختلفی دارد:
- سیل: در این بافت، در هر استرند قطر مفتولهای بیرونی بیشتر از مفتولهای درونی است؛ انعطاف آن زیاد است و در برابر سایش مقاومت خوبی دارد.
- وارینگتون: در هر استرند این نوع، مفتولها به صورت یکی در میان کوچک و بزرگ هستند. مقاومت کششی این قطعه بسیار مناسب است.
- فیلر: قطر مفتولها در این نوع باهم برابر بوده فقط در فاصله خالی بین آنها از مفتول نازکتری استفاده میشود.
- استاندارد: تمام مفتولهای بکار رفته قطر یکسانی دارند؛ از این نوع در حفاری استفاده میشود.
موارد استفاده از سیم بکسل ها
هرجایی که در صنعت نیاز به بالابردن و کشیدن اجسام باشد انواع این محصول اهمیت فراوانی دارند. کاربردهای اصلی سیم بکسل به شرح زیر است:
- در صنایع ساختمانسازی
- انواع جرثقیلها
- کشتیرانی
- معدن و صنایع حفاری و پتروشیمی
- سدسازی
- ساخت پل
- آسانسورها و دیگر بالابرها
- خودروسازی، موتورها و ترمز در وسایل مختلف
- وسایل ورزشی و بدنسازی
نکات مهم در انتخاب و نگهداری سیم بکسل
- انتخاب سایز مناسب: بار قابل حمل، ارتفاع، و فشار محیط را در نظر بگیرید.
- بررسی بافت: بافت مناسب باعث مقاومت بیشتر در برابر پارگی میشود.
- نگهداری منظم: شستشو و خشککردن در محل نگهداری میتواند عمر مفید را افزایش دهد.
- اجتناب از پارگی: استفاده از لوازم کمکی مانند پوششدارهای مخصوص میتواند خطر پارگی را کاهش دهد.
- بررسی انحنا: در هنگام نصب، انحنای مناسب را رعایت کنید تا بار به بهینه توزیع شود.
کلام آخر
سیم بکسل یکی از مهمترین قطعات در سیستمهای بالابری و جابجایی سنگین است. با شناخت دقیق از بخشهای اصلی، انواع، بافت و تابهای مختلف، میتوانید انتخاب مناسبی برای صنایع خود داشته باشید. عواملی مانند مواد اولیه، قطر و ساختار بافت، تأثیر مستقیمی بر قیمت و عمر مفید سیم بکسل دارند؛ لذا توجه ویژهای به این نکات ضروری است. با رعایت نکات نگهداری، میتوانید از حداکثر بهرهوری سیم بکسل در طول عمر طولانی بهرهمند شوید.
سوالات متداول
سیم بکسل چیست و کاربرد اصلی آن چیست؟
سیم بکسل یک طناب معدنی از رشتههای موفت مارپیچ شده است که در آسانسور، جرثقیل، معدن و کشتیرانی استفاده میشود.
چه تفاوتی بین سیم بکسل پیشساخته و غیر پیش ساخته وجود دارد؟
سیم پیشساخته در کارخانه در قالب مارپیچ تولید میشود و ثبات بالاتری دارد؛ سیم غیر پیشساخته در محل نهایی بافت میشود و ممکن است عمر مفید کمتری داشته باشد.
چگونه سایز مناسب سیم بکسل را انتخاب کنیم؟
بر اساس وزن قابل حمل، ارتفاع بالابری، قطر مورد نیاز و شرایط محیطی (رطوبت، فشار، سایش).
عوامل مهمی که بر قیمت سیم بکسل تاثیر میگذارند چیست؟
مواد موفت (فولاد vs. استیل)، قطر، بافت، هسته، پیشساخته بودن و شرایط بازار.
چه نکاتی در نگهداری سیم بکسل باید رعایت شود؟
نگهداری منظم، شستوشو، خشککردن، رعایت انحنا و استفاده از پوششدارها برای جلوگیری از پارگی.