پایینترین رشد تقاضای فولاد در سالهای اخیر رقم خورد. بازار جهانی فولاد در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ تصویری کم رونقتر از همیشه ارائه میدهد. جدیدترین دادههای انجمن جهانی فولاد نشان میدهد که تقاضای جهانی تنها ۰.۳ درصد رشد خواهد داشت؛ رقمی که پایینترین پیشبینی طی سالهای اخیر محسوب میشود. آنچه این رکود را از نوسانات قبلی متمایز میکند، این است که افزایش قیمتهای اخیر عمدتا ناشی از فشار هزینههای تولید، انرژی و حمل و نقل بوده، نه جهش واقعی تقاضا.
در این گزارش از کارآهن، به بررسی وضعیت سه قطب اصلی فولاد جهان (چین، اروپا و آمریکا) و چالشهای پیش روی بازار در نیمه دوم ۲۰۲۶ میپردازیم. برای اطلاع از قیمت روز آهن میتوانید به سایت کارآهن مراجعه کنید یا با کارشناسان مجموعه به شماره ۶۷۱۴۵-۰۲۱ تماس بگیرید.
زمان خواندن: ۷ دقیقه
پایینترین رشد تقاضای فولاد در سالهای اخیر
علت این موضوع که پایینترین رشد تقاضای فولاد در سالهای اخیر رقم خورد، چیست؟ بیایید به سه قطب اصلی فولاد در جهان نگاه کنیم.
۱- چین
چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده فولاد جهان، همچنان تعیینکننده اصلی روند بازار است. آمارها نشان میدهد تولید فولاد خام این کشور در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ با افت ۴.۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شده است. علت اصلی این کاهش، رکود عمیق بخش مسکن و تداوم بحران شرکتهای ساختمانی بزرگ مانند اورگرند است. پروژههای ساختمانی جدید به شدت کاهش یافته و تقاضای داخلی برای فولاد محدود شده است.
در مقابل، تولیدکنندگان چینی برای جبران کاهش مصرف داخلی، صادرات محصولات نیمه تمام مانند اسلب و بیلت را افزایش دادهاند. اما این استراتژی با واکنش کشورهای واردکننده مواجه شده است.
محدودیتهای ضد دامپینگ، تعرفههای صادراتی و اقدامات حفاظتی از سوی اروپا و آمریکا، فشار مضاعفی بر صادرات فولاد چین ایجاد کرده است. در نتیجه، چین اکنون در وضعیتی گیر افتاده است که نه میتواند تولید را به طور کامل حفظ کند (به دلیل رکود داخلی) و نه میتواند مازاد خود را به راحتی صادر نماید.
استراتژی پکن برای نیمه دوم ۲۰۲۶ بر تعدیل مازاد تولید و حفظ ثبات داخلی متمرکز است. سیاستهای محدودکننده زیست محیطی و کاهش ظرفیت، هرچند به کنترل عرضه کمک میکند، اما در سطح جهانی، رقابت را در بازارهای هدف (مانند خاورمیانه و جنوب شرق آسیا) تشدید کرده است.
۲- اروپا
اتحادیه اروپا در ماههای اخیر مسیری کاملا متفاوت از سایر مناطق را در پیش گرفته است. تدابیر حفاظتی جدید به طور قابل توجهی جریان واردات فولاد به اروپا را محدود کرد:
- کاهش سهمیه واردات بدون تعرفه تا ۴۷ درصد نسبت به سال قبل.
- اعمال تعرفه ۵۰ درصدی برای واردات مازاد بر سهمیه.
- اجرای تدریجی مکانیسم تعدیل مرزی کربن (CBAM) که واردات فولاد پر آلاینده را با هزینه اضافی مواجه میکند.
- نتیجه این سیاستها، افزایش قیمت فولاد در بازار اروپا بوده است.
- قیمت میلگرد در ایتالیا و شمال اروپا تا ۱۰ درصد رشد داشته است.
- نکته مهم این است که این رشد قیمت، حاصل افزایش تقاضا نیست؛ بلکه ناشی از کاهش عرضه وارداتی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی است. در واقع، اروپا، تورم هزینهای در بازار فولاد را تجربه میکند.
با این حال پیرامون پایینترین رشد تقاضای فولاد در سالهای اخیر، این استراتژی در بلندمدت ریسکهایی نیز دارد: افزایش هزینههای تولید برای صنایع پاییندستی (خودروسازی، ساختمان، لوازم خانگی) و احتمال تلافیجویی تجاری از سوی شرکای تجاری. فعالان بازار اروپا در نیمه دوم سال باید تاثیر کامل اجرای CBAM و واکنش صادرکنندگان آسیایی را رصد کنند.
۳- آمریکا
بازار فولاد آمریکا در مقایسه با اروپا و چین، وضعیت نسبتا با ثباتتری دارد. تعرفههای ۲۵ درصدی که از دوره قبل بر واردات فولاد اعمال شده بود، همچنان پابرجاست و از تولیدکنندگان داخلی حمایت میکند. تقاضای داخلی نیز تحت تاثیر پروژههای زیرساختی دولت (قانون زیرساختهای دوحزبی) تا حدی حفظ شده است.
با این حال، رکود جهانی و کاهش قیمتهای صادراتی چین، فشار نزولی بر قیمتهای آمریکا نیز وارد کرده است. کارخانههای فولاد آمریکا مجبور شدهاند ظرفیت تولید خود را تعدیل کنند و حاشیه سود آنها کاهش یافت. پیشبینی میشود در نیمه دوم سال، بازار آمریکا در دامنه محدودی نوسان داشته باشد، مگر آنکه سیاستهای تجاری جدیدی از سوی دولت اعلام شود.
۴- ترکیه
ترکیه به عنوان یکی از بازیگران کلیدی منطقهای، با چالشهای مضاعفی روبهرو است:
افزایش هزینه قراضه: قیمت ضایعات آهن (قراضه) که ماده اولیه اصلی کورههای قوس الکتریکی ترکیه است، به دلیل نوسانات ارزی و تقاضای جهانی، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یافت.
- کاهش تقاضای صادراتی: خریداران سنتی فولاد ترکیه در خاورمیانه، شمال آفریقا و اروپا، به دلیل رکود اقتصادی و اقدامات حفاظتی، سفارشهای خود را کاهش دادهاند.
ترکیه در نقطه ضعف قرار گرفته است: نمیتواند قیمتها را افزایش دهد (چون مشتریان خارجی فرار میکنند) و نمیتواند هزینههای فزاینده را جذب کند (چون حاشیه سود از بین میرود). بسیاری از کارخانههای فولاد ترکیه با ظرفیت کمتر از ۷۰ درصد فعالیت میکنند و احتمال تعطیلی برخی واحدها در ماههای آینده وجود دارد.
هزینهها، علت پایینترین رشد تقاضای فولاد
یکی از مهمترین ویژگیهای بازار فولاد در سال ۲۰۲۶، هزینهمحور بودن افزایش قیمتها است. سه عامل هزینهای زیر فشار اصلی را ایجاد میکنند:
- انرژی: قیمت برق و گاز طبیعی در اروپا و آسیا همچنان بالاست و سهم قابل توجهی در قیمت تمامشده فولاد دارد.
- قراضه و مواد اولیه: افزایش قیمت ضایعات آهن، سنگآهن و زغال سنگ ککشو.
- حمل و نقل و لجستیک: هزینه بیمه، کرایه کشتی و حمل زمینی به دلیل تنشهای ژئوپلیتیک (بحران دریای سرخ، تنگه هرمز) افزایش یافته است.
چشمانداز بازار فولاد در نیمه دوم ۲۰۲۶
با توجه به دادههای موجود، پیشبینی میشود بازار جهانی فولاد در نیمه دوم ۲۰۲۶ وارد فاز تثبیت با گرایش صعودی ملایم شود. عواملی که از قیمتها حمایت میکنند عبارتند از:
- ادامه سیاستهای حفاظتی در اروپا و آمریکا
- افزایش هزینههای انرژی و حمل و نقل
- محدودیت عرضه از سوی چین (به دلیل سیاستهای زیست محیطی)
اما عواملی که مانع جهش قیمت میشوند:
- رکود بخش مسکن در چین و خاورمیانه
- مازاد ظرفیت تولید جهانی (بیش از ۶۵۰ میلیون تن)
- کاهش قدرت خرید در اقتصادهای در حال توسعه
فعالان بازار باید در ماههای آینده بر سه متغیر کلیدی تمرکز کنند: سیاستهای صادراتی چین (افزایش یا کاهش تعرفهها)، اجرای کامل CBAM در اروپا (تاثیر بر رقابتپذیری) و نوسانات نرخ ارز و قیمت انرژی. استراتژی موفق، ترکیبی از کنترل هزینه، مدیریت موجودی انبار و انعطافپذیری در قیمتگذاری خواهد بود.
کلام آخر
پایینترین رشد تقاضای فولاد در سالهای اخیر رقم خورد. رشد ۰.۳ درصدی تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ یک زنگ خطر جدی برای صنعت فولاد جهان است. این پایینترین رقم در سالهای اخیر نشان میدهد که موتورهای سنتی رشد (چین، اروپا و آمریکا) همگی با مشکلات ساختاری روبهرو هستند. در چنین شرایطی، افزایش قیمتها عمدتا از جنس تورم هزینهای است و مادام که تقاضای واقعی احیا نشود، این رشد پایدار نخواهد بود.
برای ایران نیز که به عنوان یک بازیگر منطقهای متأثر از تحولات جهانی است، نیمه دوم سال ۲۰۲۶ دورهای حساس خواهد بود؛ دورهای که در آن مدیریت هزینه، حفظ بازارهای صادراتی همسایه و انعطاف در برابر نوسانات ارزی، کلید بقا و سودآوری است.
سوالات متداول
چرا رشد تقاضای فولاد در سال ۲۰۲۶ به ۰.۳ درصد کاهش یافته است؟
عوامل اصلی عبارتند از: رکود بخش مسکن در چین، کاهش فعالیتهای ساختمانی در خاورمیانه (به دلیل تنشهای ژئوپلیتیک)، افزایش نرخ بهره در اروپا و آمریکا که سرمایهگذاری در پروژههای عمرانی را کاهش داده و مازاد ظرفیت تولید جهانی که عرضه را از تقاضا پیشی گرفته است.
آیا افزایش قیمت فولاد در اروپا نشانه بازگشت رونق است؟
خیر. این افزایش عمدتا ناشی از تدابیر حفاظتی (کاهش سهمیه واردات و تعرفههای ۵۰ درصدی) و افزایش هزینههای انرژی است، نه جهش تقاضای واقعی. بخش ساختمان اروپا همچنان در رکود نسبی به سر میبرد.
نقش مکانیسم CBAM در بازار فولاد اروپا چیست؟
مکانیسم تعدیل مرزی کربن از واردات فولادهای پرکربن (تولید شده با کوره بلند زغال سنگ) با هزینه اضافی جلوگیری میکند. این سیاست باعث شده تولیدکنندگان خارجی که فولاد کمکربن تولید نمیکنند، مزیت رقابتی خود را در بازار اروپا از دست بدهند.
آیا چین میتواند با افزایش صادرات، بحران داخلی خود را حل کند؟
تنها تا حدی. چین با مازاد ظرفیت عظیم (بیش از ۲۰۰ میلیون تن) روبهرو است، اما کشورهای واردکننده (هند، اروپا، آمریکا و ترکیه) تعرفهها و محدودیتهای ضددامپینگ اعمال کردهاند. بنابراین افزایش صادرات چین با موانع جدی مواجه است و نمیتواند به تنهایی بحران رکود داخلی را جبران کند.