بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶ وارد مرحلهای بیسابقه شده است؛ مرحلهای که در آن رابطه سنتی میان عرضه و تقاضا به کلی دگرگون شد. با وجود رکود نسبی ساخت و ساز در بسیاری از اقتصادهای بزرگ، قیمتها نه تنها کاهش نیافتهاند بلکه در برخی مناطق رشد نیز داشتهاند. راز این پدیده در فشار هزینههای تولید، سیاستهای حمایتی دولتها و مدیریت عرضه توسط کارخانهها نهفته است.
در این گزارش از کارآهن، وضعیت سه قطب اصلی بازار میلگرد (اروپا، ترکیه و چین) و اثر آن بر بازارهای منطقهای از جمله ایران را بررسی میکنیم. برای اطلاع از قیمت روز آهن میتوانید به سایت کارآهن مراجعه کنید یا با کارشناسان مجموعه به شماره ۶۷۱۴۵-۰۲۱ تماس بگیرید.
زمان خواندن: ۸ دقیقه
بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶
یکی از متناقضترین ویژگیهای بازار جهانی میلگرد در ماه می ۲۰۲۶، شکاف میان وضعیت تقاضا و رفتار قیمتها است. برخلاف الگوهای مرسوم اقتصادی که کاهش تقاضا افت قیمت را به دنبال دارد، بازار فعلی با وجود رکود ساخت و ساز در بسیاری از کشورها، همچنان در سطوح نسبتا بالای قیمتی معامله میشود. این پدیده نشان میدهد که سمت عرضه و هزینههای تولید اکنون نقش تعیینکنندهتری نسبت به مصرف واقعی ایفا میکنند.
سه عامل کلیدی پشت این شکاف قرار دارند که عبارتند از:
- مدیریت عرضه توسط تولیدکنندگان شامل کارخانهها برای جلوگیری از سقوط قیمت، بخشی از ظرفیت خود را از مدار خارج کردهاند.
- فشار هزینههای انرژی و مواد اولیه شامل افزایش قیمت برق، گاز، قراضه و حمل و نقل.
- سیاستهای حمایتی دولتها شامل تعرفهها و محدودیت واردات.
۱- مقاومت قیمت میلگرد اروپا در سایه رکود ساختمانی
بازار میلگرد اروپا در ماه می ۲۰۲۶ تصویری از ثبات شکننده را به نمایش گذاشته است. از یک سو، حجم معاملات کم رمق توصیف میشود و پروژههای بزرگ عمرانی با تاخیر وارد فاز اجرایی شد. از سوی دیگر، قیمتها در سطوح بالایی تثبیت شدند.
قیمتهای فعلی میلگرد در اروپا عبارتند از:
- ایتالیا: محدوده ۷۱۰ تا ۷۷۰ یورو به ازای هر تن (درب کارخانه)
- آلمان و اسپانیا: وضعیت مشابه با سکون معاملاتی و مقاومت خریداران در برابر افزایش بیشتر قیمت
چرا قیمتها در اروپا مقاومت میکنند؟
- کاهش تولید عمدی: کارخانههای اروپایی برای حفظ تعادل بازار و جلوگیری از افت قیمت، بخشی از ظرفیت خود را کاهش دادهاند.
- سیاستهای حمایتی اتحادیه اروپا: کاهش سهمیه واردات بدون تعرفه و اعمال محدودیتهای تجاری.
- اجرای تدریجی CBAM (مکانیسم تعدیل کربن مرزی): این سیاست، واردات فولاد پرآلاینده را با هزینه اضافی مواجه کرده و به نفع تولیدکنندگان داخلی عمل میکند.
با این حال، خریداران اروپایی همچنان محتاط هستند و معاملات در حجم پایین انجام میشود. بازار اروپا اکنون بیشتر تحت حمایت سیاستهای تجاری زنده مانده است تا قدرت واقعی تقاضا.
۲- ترکیه؛ بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶
ترکیه همچنان مهمترین شاخص قیمتی برای بازار میلگرد خاورمیانه و حتی بخشی از بازار جهانی محسوب میشود. قیمت میلگرد صادراتی ترکیه در هفتههای اخیر عمدتا در محدوده ۵۹۰ تا ۶۰۵ دلار فوب باقی مانده است؛ سطحی که نسبت به ماه مارس رشد محسوسی داشته اما هنوز نتوانسته رونق صادراتی گذشته را احیا کند.
چالشهای مهم ترکیه عبارتند از:
- افزایش شدید هزینه قراضه: مواد اولیه اصلی کورههای قوس الکتریکی ترکیه گران شده است.
- رشد بهای انرژی و حمل و نقل: فشار مضاعف بر حاشیه سود تولیدکنندگان.
- ضعف تقاضای داخلی: بخش ساختمان ترکیه هنوز از تبعات تورم بالا و کاهش قدرت خرید رهایی نیافته است.
- کاهش کشش قیمتی بازارهای صادراتی (به ویژه اروپا): خریداران خارجی تمایلی به پرداخت قیمت بالاتر ندارند.
با وجود این فشارها، ترکیه ناچار است برای حفظ سهم بازار خود در عراق، کشورهای آسیای میانه و شمال آفریقا، به صادرات ادامه دهد. این وضعیت برای بازار ایران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا ترکیه اصلیترین رقیب صادراتی ایران در بازارهای منطقهای محسوب میشود و نوسانات قیمت میلگرد در این کشور مستقیماً بر فضای رقابتی صادرات ایران اثر میگذارد.
۳- اروپا و آمریکا
در حالی که بخش بزرگی از جهان با رکود مصرف فولاد مواجه است، اروپا و آمریکا تلاش کردهاند از طریق سیاستهای حمایتی، بازار داخلی خود را در برابر فشار واردات حفظ کنند. این سیاستها اکنون به یکی از عوامل اصلی رشد قیمت میلگرد در غرب تبدیل شدهاند.
اتحادیه اروپا
- کاهش سهمیه واردات بدون تعرفه
- اعمال تعرفههای سنگین برای مازاد بر سهمیه
- اجرای تدریجی CBAM (هدف مستقیم ترکیه و برخی کشورهای آسیایی)
آمریکا
- قیمت میلگرد به بیش از ۱۰۰۰ دلار به ازای هر تن رسیده است.
- تعرفههای حمایتی اجازه افت شدید قیمت را نمیدهند.
- پروژههای ساختمانی هنوز با سرعت مورد انتظار فعال نشدهاند.
این روند نشان میدهد که بازار جهانی فولاد به تدریج در حال ورود به دورهای از ملیگرایی صنعتی است؛ دورهای که کشورها برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی، دیوارهای تعرفهای بلندتری ایجاد میکنند. چنین روندی میتواند در بلندمدت تجارت آزاد فولاد را محدودتر کرده و رقابت را پیچیدهتر سازد.
۴- چین
بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶ در چه وضعیتی برای چین قرار دارد؟ هیچ تحلیلی از بازار جهانی میلگرد بدون بررسی وضعیت چین کامل نیست. چین همچنان بزرگترین تولیدکننده و مصرفکننده فولاد جهان است و هر تغییر در اقتصاد این کشور میتواند مسیر قیمتهای جهانی را تغییر دهد. با این حال، بازار چین در ماههای اخیر نشانهای از رونق پایدار بروز نداده است.
واقعیتهای بازار چین عبارتند از:
- افزایش محدود قیمت صادراتی در آوریل: عمدتا ناشی از هزینههای تولید و نه جهش مصرف داخلی.
- ادامه بحران بخش مسکن: پروژههای ساختمانی جدید با سرعت پایینتری آغاز میشوند.
- هدایت تولید مازاد به سمت صادرات: فولاد ارزان چینی، نگرانی بسیاری از کشورها را برانگیخته است.
در پاسخ به افزایش صادرات چین، بسیاری از کشورها (از جمله هند، ویتنام و کشورهای اروپایی) در حال تشدید سیاستهای ضددامپینگ و محدودیتهای وارداتی هستند. اگر چین نتواند تعادل میان تولید و مصرف داخلی را برقرار کند، احتمال تشدید تنشهای تجاری در نیمه دوم ۲۰۲۶ وجود دارد.
تاثیر بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶ بر بازار ایران
وضعیت بازار جهانی میلگرد به طور مستقیم بر بازار ایران تاثیر میگذارد، هرچند با تاخیر و با شدت کمتر. مهمترین اثرات عبارتند از:
- فشار رقابتی از سوی ترکیه: ترکیه با قیمت ۵۹۰ تا ۶۰۵ دلار فوب در بازارهای هدف (عراق، افغانستان، آسیای میانه) حضور دارد و ایران برای حفظ سهم بازار خود، ناچار به رقابت قیمتی است.
- محدودیتهای لجستیکی و سیاسی: برخلاف ترکیه، صادرات ایران با مشکلات حمل و نقل و نقل و انتقال مالی مواجه است.
- تغییر ترکیب صادراتی: احتمالا سهم صادرات میلگرد ایران کاهش یافته و به جای آن صادرات شمش و محصولات نیمه تمام افزایش مییابد (مطابق با الگوی تقاضای عراق).
در مجموع، بازار منطقهای اکنون بیش از هر زمان دیگری به میدان رقابت بر سر هزینه تبدیل شده است؛ بازاری که در آن مزیت اصلی نه تقاضای بالا بلکه توانایی تولید ارزانتر و حفظ مسیرهای صادراتی پایدار بنظر میرسد.
کلام آخر
در این گزارش به بازار جهانی میلگرد در بهار ۲۰۲۶ پرداختیم. چشمانداز کوتاهمدت بازار جهانی میلگرد همچنان بر محور ثبات شکننده میچرخد. بازار از یک سو با رکود تقاضا مواجه است و از سوی دیگر، به دلیل افزایش هزینههای تولید و مداخلات دولتی، اجازه ریزش شدید قیمت را نمیدهد.
از طرفی، در اروپا، قیمت میلگرد در محدوده ۷۱۰ تا ۷۷۰ یورو مقاومت میکند. ترکیه، قیمت صادراتی در کانال ۵۹۰ تا ۶۰۵ دلار فوب گیر افتاده است. در چین، بحران مسکن و مازاد تولید، آینده بازار را مبهم کرده است. این تعادل اما بسیار حساس است و هر تغییر در نرخ انرژی، سیاستهای تجاری یا وضعیت اقتصاد چین میتواند مسیر بازار را به سرعت تغییر دهد.
سوالات متداول
چرا با وجود رکود ساختمانی در اروپا، قیمت میلگرد کاهش نمییابد؟
به دلیل مدیریت عرضه توسط کارخانهها (کاهش تولید عمدی)، فشار هزینههای انرژی و سیاستهای حمایتی اتحادیه اروپا (کاهش سهمیه واردات). در واقع، بازار اروپا اکنون بیشتر تحت حمایت سیاستهای تجاری است تا قدرت واقعی تقاضا.
ترکیه با چه چالشهایی در بازار صادراتی میلگرد مواجه است؟
سه چالش اصلی شامل افزایش شدید قیمت قراضه (ماده اولیه)، ضعف تقاضای داخلی و کاهش کشش قیمتی بازارهای صادراتی (به ویژه اروپا) میشود. با این حال، ترکیه برای حفظ سهم بازار خود در منطقه ناچار به ادامه صادرات با حاشیه سود کم است.
تاثیر سیاست CBAM اروپا بر بازار میلگرد چیست؟
مکانیسم تعدیل کربن مرزی، واردات فولادهای پرآلاینده (تولید شده با کوره بلند زغال سنگ) را با هزینه اضافی مواجه میکند. این سیاست به نفع فولادسازان اروپایی و به ضرر صادرکنندگانی مانند ترکیه، روسیه و چین است و به تدریج ساختار تجارت جهانی فولاد را تغییر میدهد.
آیا قیمت میلگرد در ایران از این نوسانات جهانی تاثیر میپذیرد؟
بله، اما با تاخیر و با شدت کمتر. مهمترین اثر از طریق رقابت با ترکیه در بازارهای هدف (عراق، افغانستان و پاکستان) است. اگر ترکیه قیمت صادراتی خود را کاهش دهد، ایران نیز برای حفظ سهم بازار ناچار به انعطاف قیمتی خواهد بود. همچنین نرخ ارز و هزینه تولید داخلی نقش تعیینکنندهتری در قیمت نهایی میلگرد ایران دارند.
محتملترین سناریو برای بازار جهانی میلگرد در تابستان ۲۰۲۶ چیست؟
تداوم ثبات شکننده با ریسک افزایشی (ناشی از هزینههای انرژی) و ریسک کاهشی (ناشی از تداوم رکود چین). محرک اصلی تغییر، تصمیمات چین درباره تحریک بخش مسکن و سیاستهای تجاری اروپا و آمریکا خواهد بود. جهش پایدار قیمت منوط به احیای واقعی تقاضای ساختمانی در اقتصادهای بزرگ است که فعلا نشانهای از آن دیده نمیشود.